Περί υποχρεωτικής «θεραπείας» στην κοινότητα

Εδώ και περισσότερα από 30 πλέον χρόνια, τα χρόνια της πολυδιαφημισμένης «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», το ζήτημα της ψυχικής υγείας παραμένει σταθερά στην Ελλάδα ένα θέμα ταμπού, μια ιστορία αποκλεισμένη από το δημόσιο διάλογο. Την σπασμωδική και πρόχειρη επίλυση αυτού του προβλήματος διευθύνουν πίσω από κλειστές πόρτες νομοθετικές επιτροπές, φαμακευτικοί κολωσσοί και επιφανείς επιστήμονες. Ως εκ τούτου, και όπως συμβαίνει συνήθως όταν οι άμεσα εμπλεκώμενοι δεν έχουν δικαίωμα λόγου στη διαμόρφωση των αποφάσεων, αυτές έρχονται να τοποθετηθούν δαμόκλεια πάνω από τη ζωή και την καθημερινότητά τους.

Το πιο πρόσφατο μέτρο που ήρθε να προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των επιστημονικοφανών εμπνεύσεων του Υπουργείου Υγείας, κάνει λόγο για «υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα». Με εισήγηση δηλαδή ψυχιάτρου και εντολή εισαγγελέα, οι «ασθενείς» θα δηλώνουν τον ακριβή τόπο διαμονής τους, και μετά το τέρμα της νοσηλείας τους θα λαμβάνουν υποχρεωτικά την φαρμακευτική τους αγωγή κατοίκον. Σε περίπτωση που αυτό δε συμβαίνει, θα ξεκινάει εκ νέου η διαδικασία ακούσιας νοσηλείας, η υποχρεωτική δηλαδή μεταφορά και εισαγωγή του ασθενή πίσω στο ψυχιατρείο, όχι προφανώς με ασθενοφόρο, αλλά με περιπολικό και χειροπέδες.

Εάν λοιπόν τα ψυχιατρεία επιτελούσαν μια λειτουργία αντίστοιχη των φυλακών, η έξοδος από αυτά πλέον δε θα σημαίνει τίποτα διαφορετικό. Το καθεστώς ελέγχου και κοινωνικής επιτήρησης θα επιβάλλεται στα υποκείμενα ακόμα και στα ίδια τους τα σπίτια και το φάντασμα της ψυχιατρικής εξουσίας, έχοντας απεμπωλέσει τους χωρικούς περιορισμούς του παρελθόντος, θα πλανάται και θα εφαρμόζει το τιμωρητικό πνεύμα του σε όλα τα μήκη και πλάτη της κοινότητας. Αυτή η νέα, αποτελεσματικότερη επιβολή, οπλίζεται προφανώς από τα μηνιαία, τριμηνιαία κ.ο.κ. ενέσιμα σχήματα με τα οποία γεμίζει την αγορά η βιο-φαρμακευτική βιομηχανία, ενώ η κυρίαρχη ψυχιατρική εξασφαλίζει την κοινωνική συναίνεση οργανώνοντας μεγαλοπρεπή διεθνή συνέδρια και ομιλίες σε τηλεοπτικά πάνελ.

Φυσικά δεν έχουμε αυταπάτες. Ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα δε συνέβη ποτέ. Οι επιφάσεις της αλλαγής λειτούργησαν σα βέλος στη φαρέτρα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών οχημάτων, προς τον εξορθολογισμό της δημόσιας υγείας, με το κλείσιμο ψυχιατρικών μονάδων, την επισφάλεια της εργασίας ή τον περιορισμό του προσωπικού και το κόψιμο της ήδη ανεμικής προνομιακής βοήθειας των χρηστών των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πώς, τρικυμία εν κρανίω, και το μέτρο για την υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα προπαγανδίζεται ως απάντηση στον τεράστιο αριθμό των ακούσιων νοσηλειών, που στην Ελλάδα ξεπερνάνε το 65%. Απάντηση φυσικά κενή περιεχομένου και νοήματος, εφόσον εντέχνα και σκόπιμα αποφεύγει να θίξει το γιατί υπάρχουν ακούσιες νοσηλείες εξαρχής, αφήνοντας το σύστημα που τις γεννά στην ησυχία του.

Η συνθήκη όμως που δημιουργείται, πέραν του προφανούς, ότι δηλαδή δε θα μειώσει τις ακούσιες νοσηλείες ούτε θα ελαφρύνει τη λειτουργία των υπάρχουσων ψυχικών δομών, έρχεται να οχυρώσει το καθεστώς εξαίρεσης που εγκιβωτίζει όλες τις πτυχές της ζωής των υποκειμένων – αποδεκτών του μέτρου. Πίσω από την ταμπέλα του τρελού, εκεί που η παραβίαση γίνεται κανόνας, τοποθετούνται σώματα απογυμνωμένα από κάθε δικαίωμα, ζωές ανάξιες να βιωθούν, υπάρξεις φονεύσιμες. Η επικρατούσα λογική της ανάπτυξης-με-κάθε-μέσο σκιαγραφεί έναν συγκαλυμμένο πόλεμο ενάντια σε όλους εκείνους που δεν προσαρμόζονται με τις επιταγές αποδοτικότητας του μοντέλου της, είτε αυτοί είναι άνθρωποι αντιμέτωποι με την ψυχική ασθένεια, είτε είναι τραβεστί και ομοφυλόφιλοι, είτε είναι μετανάστες κ.ο.κ. Από εκεί πηγάζει και η κατάσταση εξαίρεσης που επιβάλλεται στα σώματά τους.

Ενώπιον και απέναντι αυτής της διοικητικής ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, αυτής που μιλάει για «ασθενείς σε κρίση» αλλά όχι για «συστήματα σε κρίση», που προτάσσει «ειδικά ψυχιατρικά τμήματα» για τους «ακαταλόγιστους ασθενείς» και υποχρεωτικές «θεραπείες», που, όταν δεν προσφέρει απλόχερα το χώρο της ψυχικής υγείας στον ιδιωτικό τομέα και σε ΜΚΟ, μεταφέρει τις πρακτικές του ψυχιατρείου μέσα στην κοινότητα, οι αντιμέτωποι με ψυχικές ασθένειες δεν είναι μόνοι. Είναι φύσει και θέσει σύμμαχοι όσων αντιλαμβάνονται τη σημασία του αυτοκαθορισμού, του αυτεξούσιου ατόμου και της ρήσης του Franco Basaglia ότι «Η Ελευθερία είναι θεραπευτική».

Προφανώς, ζητήματα όπως αυτά που σχετίζονται με την ψυχική ασθένεια δεν προσφέρονται για συνθηματολογία και απλουστεύσεις. Αυτό ωστόσο που μπορούμε και πρέπει να πούμε είναι ότι οποιαδήποτε απελευθερωτική κοινωνική δραστηριότητα πρέπει να συμπεριλαμβάνει και τους ανθρώπους με ψυχιατρική εμπειρία. Η παρούσα κοινωνική συνθήκη αντιμετωπίζει συνήθως αυτούς τους ανθρώπους χρησιμοποιώντας τον εγκλεισμό και τον αποκλεισμό ως εργαλεία αποκοπής τους από τον κοινωνικό ιστό. Αυτή η απόσταση είναι που πρέπει να καλυφτεί από κοινωνικές κινήσεις, στις οποίες από κοινού με αυτούς τους ανθρώπους, και όχι για αυτούς, θα επανεφεύρουμε όρους κοινωνικής ένταξης και συμμετοχής, που θα σέβονται την αξιοπρέπεια των ατόμων και τη διαφορετικότητά τους.

Για αυτούς τους λόγους και για άλλους τόσους, καλούμε στην συγκέντρωση έξω από το Υπουργείο Υγείας (Αριστοτέλους 17), την Παρασκευή 18/5 στις 12.30

+ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΑΣΕΙ Η «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ»
+ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΟΥΜΕ ΤΙΣ ΖΩΕΣ ΜΑΣ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ

Αντιεξουσιαστική Κίνηση Αθήνας 

Comments are closed.